Emotioneel eten betekent dat je eet als reactie op emoties in plaats van op lichamelijke honger. Het gaat niet om de behoefte aan voedingsstoffen of energie, maar om de behoefte aan verlichting, afleiding of comfort. Mensen die emotioneel eten grijpen vaak naar voedsel dat rijk is aan suiker, vet of zout, de zogenaamde comfort foods zoals chocolade, pizza, chips of koekjes.
Het is belangrijk om te weten dat emotioneel eten op zichzelf niet altijd problematisch is. Het wordt pas een probleem wanneer het de enige of dominante manier wordt om met stress en emoties om te gaan.
Er zit een duidelijke biologische verklaring achter emotioneel eten. Wanneer we suikerrijk of vetrijk voedsel eten, stimuleert ons brein de aanmaak van dopamine, het zogenaamde gelukshormoon. Dit geeft ons een gevoel van beloning en welbehagen, al is dat gevoel vaak van korte duur.
Daarnaast speelt het stresshormoon cortisol een rol. Bij stress stijgt het cortisolniveau in ons bloed, wat de trek in calorierijk voedsel vergroot. Dit is evolutionair gezien logisch. Ons lichaam bereidt zich voor op een bedreiging en wil energiereserves aanleggen. In de moderne wereld zijn die bedreigingen echter zelden fysiek. Het is eerder een lastige vergadering dan een wild dier, maar de biologische reactie blijft hetzelfde.
Troosteten is vaak iets wat we van jongs af aan leren. Wanneer een kind huilt en wordt gekalmeerd met een koekje, of wanneer een goede prestatie wordt beloond met snoep, leert het brein al vroeg de koppeling: negatief gevoel + eten = beter voelen. Deze associatie wordt met de jaren steeds sterker verankerd. Psychologen spreken in dit verband van conditionering. Het eten wordt gekoppeld aan een emotionele reactie, totdat het een automatische gewoonte wordt. Je hoeft er niet eens bewust over na te denken. De hand reikt vanzelf naar de koelkast.
Hoewel stress de meest bekende trigger is, zijn er veel meer emoties die kunnen leiden tot troosteten.
Opvallend is dat emotioneel eten niet alleen bij negatieve emoties voorkomt. Ook bij vreugde, feest of opwinding kan men overeten, denk aan verjaardagen, feestdagen of sportevenementen.
Een van de grootste uitdagingen bij emotioneel eten is de vicieuze cirkel die het kan veroorzaken. Na een eetbui voelen mensen zich vaak schuldig of beschaamd over wat ze hebben gegeten. Dat negatieve gevoel wordt dan weer een nieuwe trigger voor meer eten. Zo kan emotioneel eten zichzelf in stand houden en op termijn leiden tot ongezonde eetpatronen of eetstoornissen zoals binge eating.
De eerste stap is bewustwording. Leer het verschil herkennen tussen fysieke honger en emotionele honger. Fysieke honger komt geleidelijk op en kan worden gestild met elk soort voedsel. Emotionele honger komt plotseling op, vraagt specifiek om bepaald voedsel en gaat gepaard met een gevoel van drang of urgentie.
Eten als troost is een diepgeworteld menselijk gedrag, gevoed door biologie, psychologie en levenservaringen. Het is geen teken van zwakte of gebrek aan wilskracht, maar een aangeleerde reactie op emotionele pijn. Door te begrijpen waarom we naar eten grijpen in moeilijke momenten, kunnen we bewustere keuzes maken en gezondere manieren vinden om met onze emoties om te gaan. Want echte troost, de duurzame soort, komt zelden uit een koelkast.
Terug naar Mind